THỰC HÀNH 02: THIỀN TĨNH - THIỀN NẰM CÂN BẰNG - THIỀN VIPASSANA

"Con lắng nghe hơi thở ra vào như sóng vỗ.
Không cố gắng, không chống cự - chỉ đơn giản là thấy.
Mọi cảm giác đến rồi đi, như mây trôi qua bầu trời Tâm.
Trong tĩnh lặng tuyệt đối ấy, con nhận ra: người quan sát và hơi thở - vốn là một."

I. Giới thiệu tổng quan

Thiền không chỉ dành cho người có thể ngồi xếp bằng.
Thiền là trạng thái của nhận biết, nơi tâm và thân cùng được nghỉ ngơi trong tĩnh lặng.
Nếu Thiền ngồi giúp ta hướng tâm vào trong, thì Thiền Nằm là con đường nhẹ nhàng để buông toàn thân,
để cho năng lượng sống tự chữa lành, tự tái lập trật tự.

Khi kết hợp với Vipassana - thiền minh sát,
Thiền Nằm trở thành cánh cửa trở về tự nhiên,
nơi ta vừa quan sát vừa buông xả, vừa tỉnh thức vừa thư giãn sâu.
Đây là phương pháp dành cho thời đại mới - khi con người cần sự tĩnh lặng mà không tách khỏi đời sống.

“Hơi thở là cây cầu nối giữa thân và tâm.
Khi hơi thở an, tâm sẽ sáng.”

II. Nền tảng triết lý

1. Từ nhận biết đến buông xả

• Vipassana dạy ta thấy rõ mọi hiện tượng sinh - diệt,
  còn Thiền Nằm dạy ta thả lỏng và chấp nhận chúng như đang là.
• Khi sự nhận biết kết hợp với buông xả, ta không rơi vào mê ngủ cũng không căng thẳng.
• Đó là cân bằng giữa tỉnh và nghỉ, giữa sáng biết và tan chảy.

2. Buông cả người quan sát

Khi mới hành thiền, ta thường tách mình thành “người quan sát” và “đối tượng được quan sát”.
Nhưng đến một giai đoạn, người quan sát cũng cần được buông.
Không còn “tôi đang thiền”, chỉ còn sự sống đang tự vận hành.
Khi ấy, tâm trở về trạng thái “vô trụ” - an nhiên, tự do.

III. Chuẩn bị hành thiền

1. Không gian

• Nơi yên tĩnh, ánh sáng nhẹ, nhiệt độ dễ chịu.
• Nằm ở trên mặt phẳng, nếu nằm trên đệm thì phải là đệm cứng (cột sống thẳng).
• Kê một tấm khăn mỏng dưới đầu, thường thì mình gấp lại làm 4, còn đâu tùy sự thoải mái của mỗi người.
• Mới đầu nên mở nhạc thiền nhẹ (âm thanh của nước, gió, chuông gió, nhạc tần số...) cho dễ vào thiền.
• Mặc quần áo thoải mái, mát mẻ, không vướng víu khó chịu.
• Để điện thoại im lặng, giải quyết tất cả những thứ có thể khiến bạn bị phân Tâm.
• Kinh nghiệm là nên tắm rửa sạch sẽ trước khi thiền, chỉnh lại quần áo vào tư thế mà bạn cảm thấy thoải mái nhất.
  Ví dụ như chỉnh lại cạp quần, kéo áo xuống dưới cạp quần để không bị lạnh bụng và lạnh lưng, các phần quần áo bị căng, bị gấp cần được điều chỉnh sao cho ít bị phản hồi xúc giác nhất, không nên đi tất.
  Nếu đắp chăn thì không nên để chăn trùm lên bàn chân vì chỗ đó hở da, da chạm vào chăn cũng gây phản hồi xúc giác.
  Nếu bật quạt cây thì tránh thổi thẳng vào người. Các thiết bị đeo trên người như đồng hồ, trang sức mà gây vướng víu hoặc không thoải mái thì nên tháo ra.

2. Tư thế

• Nằm ngửa, hai tay buông xuôi dọc thân, lòng bàn thả lỏng.
• Tất cả các điểm gờ lên của chăn, của đệm cần phải tránh vì cơ thể sẽ tiếp nhận các xúc giác đó truyền lên não hàng loạt thông tin như là điểm này nóng hơn điểm kia, điểm này thô ráp, điểm kia thì mềm mịn, điểm thì ướt, điểm thì khô, chỗ này hơi ngứa, chỗ kia hơi cấn, da chỗ này bị căng, chỗ kia bị đau, bị kích... khiến ta phân Tâm.
• Hai chân để ngang vai, tìm điểm cân bằng của chân (tức là không dang rộng quá, không khép quá, vị trí bạn cảm thấy thoải mái nhất có thể)
• Tìm vị trí cân bằng cho vai của bạn, sau đó là tìm vị trí cân bằng cho 2 khuỷu tay, vị trí cân bằng cho 2 cánh tay, xòe bàn tay ra hết cỡ và để nó co lại tự nhiên.
• Đầu, vai, lưng cùng nằm trên một mặt phẳng, thả lỏng cổ. (Kinh nghiệm là nhấc hông lên đặt xuống, nhấc lưng lên đặt xuống, nhấc đầu lên đặt xuống, mỗi động tác làm 2 đến 3 lần để tìm tư thế cân bằng)
• Mắt khép nhẹ, miệng mỉm cười khẽ - như đang biết ơn được sống.
• Sau khi điều chỉnh thô xong rồi thì truyền rung động đến các bộ phận trên cơ thể cho nó rung lắc nhẹ nhàng.
  Rồi ngừng rung động lại để cơ thể tìm được điểm cân bằng (tay trái đối xứng với tay phải, chân trái đối xứng chân phải qua mặt phẳng cột sống).
• Buông bỏ mọi bó cơ còn đang hoạt động, làm thế nào cho cơ thể ặt ra như là xác chết. Cố gắng đừng để các phần cơ thể chạm vào nhau (các ngón tay chẳng hạn).
• Sau đó các bạn hãy gồng nhẹ toàn bộ các cơ của thân thể (chậm thôi, và nhớ rằng thân thể có cực nhiều bó cơ), khi nào bạn có thể khiến gần như 100% các cơ gồng lên thì bạn bắt đầu chu trình ngược lại, chu trình thả lỏng toàn bộ các bó cơ đó. (Thân thể cũng giống như Tâm thức vậy cần cho nó trải nghiệm qua tính 2 mặt nhị nguyên nó mới tiến hóa được).

3. Tâm thế

• Không mong cầu, không kỳ vọng “đạt được điều gì”.
• Chỉ cần “ở đây”, lắng nghe từng nhịp thở, để thân được nghỉ và tâm được sáng.

IV. Bốn giai đoạn Thiền Nằm - Vipassana

1. Nhận biết thân thể

Trước khi vào thiền bạn hít sâu và thở nhẹ 3 lần để đẩy hết trược khí ra khỏi cơ thể và cũng là cách để dễ nhập thiền hơn nhé.

“Ý đi đến đâu thì khí huyết theo sau đến đó”

Trong khi thiền các bạn dùng ý (sự chú ý, để tâm) lan ra từng bộ phận trên thân thể và cảm nhận năng lượng ở từng vùng mà ý đi qua.
Nếu khó cảm nhận quá thì hơi gồng cơ lên 1 chút (nhẹ nhàng thôi) để có thể tăng cảm nhận từng vị trí thân thể đó.
Luyện tập 1 thời gian nhuần nhuyễn rồi bạn hãy đưa ý đi toàn thân thể (không có chỗ nào không được chú ý).
Cảm nhận năng lượng tràn đầy thân thể, nếu vẫn cảm thấy thoải mái thì tăng ý trên toàn thân thể (độ gồng tăng lên), tạo sức ép cho thân thể cho đến lúc cảm thấy hơi căng căng thì dừng lại.
Tập trung quán sát các hiện tượng đang diễn ra trên toàn thân thể (giai đoạn này các bạn sẽ thấy giống như có giun bò dưới da, chạy loằng ngoằng như điện và hơi ngứa nhé).

Chú ý khi năng lượng vào nhiều sẽ khiến tần số tăng cao, tăng áp lực thành mạch máu, tăng áp lực hộp sọ, tăng áp lực mọi bộ phận trong cơ thể.
Bạn nên làm quen dần với nó, nếu thấy áp lực cao quá vượt ngưỡng chịu đựng thì có 1 kỹ thuật rút bớt ý ra và giữ nguyên trạng thái để năng lượng bồi đắp cho thân thể, đả thông kinh mạch, khi kinh mạch bạn thông hết rồi, không còn tắc nghẽn nữa thì mọi thứ sẽ rất dễ chịu.

Khi bạn đã có thể điều khiển được ý rồi thì hãy thực hành như sau:

Hướng sự chú ý đến toàn thân như một dòng sông đang chảy.
Bắt đầu từ các ngón chân → bụng → ngực → vai → hai tay → cổ → đỉnh đầu... hoặc ngược lại (hoặc có thể theo cách mà bạn muốn).
Cảm nhận mọi luồng năng lượng nhỏ bé di chuyển trong thân.

Nếu có cảm giác tê, nặng, nhẹ, ấm, lạnh, hay rần rần - chỉ đơn giản “biết”.

2. Nhận biết hơi thở

Sau khi toàn thân đã ngập tràn trong năng lượng chúng ta sẽ có một cảm giác giống như thân thể đã biến mất vậy, lúc này bạn không còn cần chú tâm vào thân thể nữa mà hoàn toàn thả lòng, sự chú tâm bây giờ dồn vào hơi thở.

Giữ tâm nơi hơi thở ra vào.
Không điều khiển, không đếm, chỉ quan sát như người nhìn gió lay lá.
Hơi thở ra - biết ra; hơi thở vào - biết vào.
Dần dần, hơi thở trở nên tinh tế đến mức như biến mất,
bạn sẽ thấy hơi thở của mình cứ nhẹ dần, nhẹ dần, bạn cũng sẽ nghe thấy nhịp tim mình như đang chậm lại.

Bạn bước vào giai đoạn thư giãn sâu, lúc này ngay cả hơi thở cũng không cần để Tâm nữa, bạn hoàn toàn thả lỏng và để cho mọi thứ diễn ra một cách tự nhiên và chỉ quan sát.

3. Trở thành người quan sát

Khi một suy nghĩ xuất hiện - “Tôi đang nghĩ...”,

một cảm xúc nổi lên hay một cơn ngứa, sự bứt rứt khó chịu từ thân, ta chỉ quan sát.
Hãy nhận biết, không đánh giá phán xét,
không cần xua đuổi, cũng không bám theo.

Cái gì có sinh thì sẽ có diệt, bạn là người quan sát sự sinh diệt đó.
Như người đứng bên bờ sông, nhìn mây bay qua nước.

4. Buông cả người quan sát

Quan sát cũng giống như thân thể và hơi thở, khi mọi thứ trở về trạng thái cân bằng tự nhiên thì mọi sự chú tâm đều không còn cần thiết.

Khi bạn thực hành đủ lâu thì người quan sát cũng giống như hít vào và thở ra, không cần nỗ lực, không cần cố gắng, nhẹ nhàng như nước chảy mây trôi thì cũng là lúc ta buông bỏ sự quan sát.

Lúc ấy hãy buông luôn ý niệm “ta đang thiền”.
Không còn ta - không còn đối tượng - chỉ còn sự tĩnh lặng và bình an.
Đây là điểm giao của Thiền Nằm và Vipassana,
đó cũng là lúc ta bắt đầu có sự kết nối với điểm Không, không gian của linh hồn, khi trí tuệ bắt đầu nảy mầm, đơm hoa, kết trái.

Ta và năng lượng vũ trụ bắt đầu giao thoa,
có thể sẽ có những rung lắc lớn về mặt thân thể,
cũng có thể là trạng thái an lạc lạ thường,
cũng có thể là những ý tưởng lớn được nảy sinh,
hoặc là một trạng thái của “khai ngộ” khi ta chợt hiểu một vấn đề gì đó mà trước đây chưa thể hiểu.

Có rất nhiều điều có thể xảy ra tùy vào duyên của mỗi người, chúng ta đơn giản chỉ là thả lỏng và để mọi thứ trôi chảy một cách tự nhiên, không dính mắc, không bám chấp, chỉ nhận biết.

V. Ứng dụng trong đời sống

Thiền không dừng khi bạn mở mắt.
Khi đứng dậy, hãy mang hơi thở ấy vào việc bạn làm:

• Khi rửa chén, chỉ biết đang rửa chén.
• Khi đi bộ, chỉ biết đang đi.
• Khi làm việc, chỉ biết đang làm.

Dần dần, mọi hành động trở thành phép thiền đang sống,
và bạn nhận ra - thiền không nằm trong tư thế, mà trong trạng thái Tâm.

VI. Lưu ý và kinh nghiệm

• Không cố “giữ cho tỉnh” - hãy để nhận biết tự nhiên.
• Nếu ngủ quên trong thiền nằm - không sao cả,
  vì thân đang được chữa lành và nghỉ ngơi trong năng lượng cân bằng.
• Duy trì đều đặn 15-30 phút mỗi ngày,
  bạn sẽ thấy cơ thể cân bằng, tâm nhẹ, trí sáng.

VII. Kết luận: Thiền là trở về

“Khi thân buông, tâm sáng.
Khi tâm sáng, thân lành.
Khi không còn ai để hành thiền,
chỉ còn sự sống đang tự thiền.”

Thiền Nằm - Vipassana không phải là phương pháp để đạt được điều gì,
mà là con đường quay về chính mình.

Video hướng dẫn Thiền nằm cân bằng: https://surl.vn/ivj

Hoàng Nhật Minh
Trích từ sách: "Khoa Học Tâm Linh - Hành Trình Tìm Lại Chính Mình"

Hi vọng các bạn có thể ủng hộ trong khả năng, để giúp đỡ đội ngũ biên tập và chi phí duy trì máy chủ đang ngày một tăng. Mọi đóng góp xin gửi về:
Người nhận: Hoàng Nhật Minh
Số tài khoản: 103873878411
Ngân hàng: VietinBank

TỦ SÁCH TINH HOA:

Sách nói: 04:15:39

Bí Mật Của Cảm Xúc (Nguyễn Nam Chung)

Sách nói: 03:55:46

Bí Mật - The Secret (Rhonda Byrne)

Sách nói: 05:37:40

Bậc Thầy Của Nghệ Thuật Giao Tiếp (Dale Carnegie)

Sách nói: 05:45:44

Thân Mật - Cội Nguồn Của Hạnh Phúc (Osho)

Sách nói: 11:49:56

Suy Niệm Mỗi Ngày (Lev Tolstoy)

Sách nói: 05:32:10

Huyền Thuật Và Các Đạo Sĩ Tây Tạng (Alexandra David Neel)

Sách nói: 10:09:21

Đường Mây Trong Cõi Mộng (Thích Hằng Đạt)

Sách nói: 07:27:59

Đạo - Con Đường Không Lối (Osho)

Sách nói: 03:05:51

Nghệ Thuật Sống (Epictetus)